Er zit terug leven in de Zwalmmolen en dat doet ons allemaal veel plezier, getuige de vele aanwezigen op de plechtige opening zaterdag. 

Het historische molenerfgoed in Vlaanderen's mooiste regio, de Vlaamse Ardennen, is werkelijk uniek. Vele watermolens langsheen deze Zwalmbeek, bruisen van energie, ze geven inzicht in de geschiedenis van de streek en de feodale maatschappij, ze zijn een ode aan de ingenieurs van toen: de watermolens zijn de ecologisch verantwoorde krachtwerktuigen van gisteren.

Over ecologisch verantwoorde krachtwerktuigen gesproken. Erg knap van de provincie om verleden en heden te verbinden, door bij de restauratie van de Zwalmmolen de plaatsing te voorzien van een nieuwe kleine waterkrachtcentrale, aangedreven door het waterwiel van de molen. Dus ook wanneer er niet gemalen wordt, zorgt deze centrale voor jaarlijks 34.000 Kilowattuur, om een tiental gezinnen van stroom te voorzien.

Voor de geschiedenis en de verdere huidige betekenis van de Zwalmmolen of Molen ten Berge zou ik u het artikel willen aanbevelen van Walter Van den Branden, in dé uitgave van het jaar in onze gemeente ‘De Molens van Zwalm'. Een boek dat werd verzorgd door een team rond ir. Frans Verlaeckt. Een erg verdienstelijk werk.

Vandaag betekenen de water- en windmolens voor Zwalm een belangrijke toeristische troef: wandelaars en fietsers komen naar demonstraties en drinken een pintje in de ene, genieten van het uitzicht of een verzorgd diner in de andere.

Gelukkig waren er de ondernemers en publieke overheid om deze molens te redden, te beschermen tegen de tand des tijds. Dat is te danken aan vele mensen.

Ik noem er een van toen en een van nu. Meester Marcel De Boe, wiens weduwe hier ook aanwezig is, was één van de eerste mensen die de molens en de horeca met elkaar in verbinding bracht. Legendarisch waren, naar verluidt, o.m. de mattentaartenfeesten, waar mensen van ver en dichtbij in dichte drommen in de Zwalmmolen kwamen aanschuiven.

De man van nu zou Peter De Deken kunnen zijn, de man die moeite heeft om ergens stil te zitten, getuige zijn investeringen als ondernemer, zijn passie voor de watermolens, voor robuustheid en schoonheid.

Maar het historisch molenerfgoed is echter ook bijzonder kwetsbaar geworden. De publieke begrotingsbeslommeringen van vandaag raken de molens, waarvoor de privé-horeca geen oplossing aanbiedt. Ook voor ons erfgoed is enige strijdbaarheid op zijn plaats. Het verdere behoud van het erfgoed hangt af van het begrijpen en herkennen ervan. Onvoldoende bekend is onvoldoende bemind. Sensibilisering en betekenisoverdracht behoren dan ook tot de belangrijkste opdrachten van de erfgoedzorgers van vandaag. Vandaar mijn appreciatie bv. voor de heemkundekring van Zwalm.

Maar ook bijzondere appreciatie voor de provincie. Gelukkig is de Zwalmmolen nu gerestaureerd en krijgt onze gemeente weer een toeristisch knooppunt. En misschien nog meer.

Naar aanleiding van deze plechtige opening heb ik twee verzoeken.
Een verzoek voor een samenwerking met de provincie voor de verdere uitbouw van dit toeristisch ankerpunt. Ook ambitieuze kleine gemeenten in landelijk en heuvelachtig gebied zonder grote bedrijven, kunnen dit qua middelen niet alleen aan. Een samenwerking is nodig om invulling te geven aan het gebied dat nu als parkeerplaats dienst doet, om essentiële werken te verrichten aan de brug en om een definitieve parkingplaats aan te leggen.

De Vlaamse Ardennen, Vlaanderen's mooiste regio en landschap, verdient alle steun en aandacht. En Toerisme Vlaamse Ardennen heeft ook een tweede adem gevonden, en dat belooft het beste.

Een tweede verzoek heeft te maken met Mola, het provinciaal erfgoedcentrum over molens. De persoon, of bij uitbreiding personen, die al dan niet beneveld door het nuttigen van streekbieren, beslist heeft dit erfgoedcentrum in te richten in een kasteel in het provinciaal domein Puyenbroeck van Wachtebeke, verdient het om met molensteen rond de nek in de Zwalmbeek te worden gekieperd.

En nog meer indien de Mola niet spoedig onderdak vindt in dé molengemeente bij uitstek. Immers, de eskimo's bouwen geen erfgoedcentrum op de evenaar.

Want Zwalm is niet alleen uitgeroepen als Dorp van de Ronde, ze is ook Dorp van de Molens.

Verleden en heden worden met elkaar verbonden door water en wind. Ook de Zwalmmolen in al zijn pracht en kracht. Beleef mee. Beweeg mee.