15 september 2008.  Het geluid van de wekker sneed vanmorgen in de financiële sector door merg en been. De orkanen van de afgelopen dagen hebben duidelijk niet alleen het Zuiden van de VS, maar ook de financiële sector aangedaan. De reactie op de Europese beurzen is navenant. Het voormalige vlaggenschip Fortis daalt met 12,5 %, Dexia met ruim 8 %.

Hoe is het allemaal zo ver kunnen komen? De kern van de zaak is zeer algemeen: het perspectief van grote ondernemingen is verschoven naar de kortst mogelijke termijn, aldus opgejaagd door de beurzen en het snelle winstbejag van grote aandeelhouders en topmanagers. Bij beslissingen aan de top van het bedrijf wordt zelden de vraag gesteld naar het effect van de beslissing op consument en personeel, enkel het onmiddellijke bottom-line financiële plaatje lijkt de enige drijfveer. Ondertussen liep de totale uitstaande schuld van de Amerikaanse zakenbank Lehman Brothers op tot anderhalve keer de staatsschuld van België.

Omwille van de geldhonger voor sommigen moeten personeelsleden vaak elke dag bang afwachten wat de crisis zal betekenen voor hun werkzekerheid, moeten alle klanten ervoor vrezen dat hun producten en diensten niet langer meer worden geleverd. De consumenten en de personeelsleden zijn de gegijzelden van de huidige invulling van het systeem. Wat is bij wijze van voorbeeld een verzekeringscontract nog waard als zelfs de herverzekeraars delen in de huidige financiële malaise. Gelukkig kijkt het CBFA toe.

Laten we wel wezen: dit economisch systeem heeft zijn merites. Een gezonde, verantwoorde invulling van het economische systeem dat we nu kennen, zorgt wel degelijk voor groeiende tewerkstelling en welvaart. Nu wordt het ongebreidelde economisch systeem als om meer gekenmerkt door tal van disfuncties, incidenten en manoeuvers. Slachtoffer ervan is het langetermijnperspectief waaraan de welvaartcreatie en tewerkstelling in onze samenleving dringend nood heeft. En dat is nefast voor elk van ons.

Ons land moet dringend de discussie op gang brengen om het ondernemerschap aan duidelijke regels te onderwerpen op het vlak van transparantie, dialoog met de consument, zorg voor de tewerkstelling en werkzekerheid op lange termijn, van waardering van ecologische aspecten, van kwaliteit, onafhankelijkheid en openbaarheid van audit- en controlefuncties, enz.. Om de concurrentiepositie van onze ondernemingen niet in het gedrang te brengen, moet dit spoedig op een Europees echelon worden aangekaart.

In het verleden hebben zowel werkgeversorganisaties als tal van liberale politici een eenzijdige geloofsbelijdenis geuit in dit economisch systeem. Regulering was uit den boze, volledige vrijheid was de blinde boodschap.

De overname van het noodlijdende Fannie.Freddy door de overheid in de VS toont aan dat de werking van een overheid wel degelijk heilzaam kan zijn voor het economische systeem, tot spijt van wie het benijdt.

Geef alle relevante betrokken partijen, zoals consumenten en personeelsvertegenwoordigingen, spreekrecht op de Algemene Jaarvergadering van aandeelhouders, beloon topmanagers op basis van hun duurzaam ondernemen, zorg voor meer evenwicht en diversiteit in de samenstelling van het bestuur en andere controle-entiteiten, enz. Tal van maatregelen dringen zich spoedig op.

Om die redenen heb ik acht wetsvoorstellen ingediend, voornamelijk ten aanzien van overheidsbedrijven, vermits deze het voorbeeld moeten geven. Bovendien moet eens nagedacht over een soort VN-verdrag voor transnationale ondernemingen, die zich engageren tot ethisch ondernemerschap op financieel, ecologisch, sociaal en mensenrechtenvlak, en bereid zijn zich te onderwerpen aan een soort internationaal hof. Iets wat nu als dagdromen kan bestempeld worden, maar dat was het strafhof in De Haag tien jaar geleden ook.