 Het bonusfestival van AB InBev gaat gelukkig niet onopgemerkt voorbij. De 12.75 miljoen euro extra bonus voor de topmanagers, ruim anderhalf keer zo hoog als hun vaste salaris, moeten naar verluidt "de topmanagers aanmoedigen om de prestaties van de organisatie op korte en lange termijn te sturen". Aldus wordt geenszins schimmig gedaan over de ware reden van de druk om meer ontslagen bij sociale onderhandelingen, over één van de redenen waarom de bierprijs de laatste jaren zo hallucinant gestegen is,... Je kunt je terecht afvragen of dit allemaal nog betamelijk is, maar de situatie is niet echt uitzonderlijk. Dat de bierbrouwer zich een loonsysteem van een internationale financiële instelling heeft aangemeten, zegt twee dingen. Eén: AB InBev is een financier, geen bierbrouwer. Twee: de financiële instellingen kennen hun uitvoerende directeurs per saldo veel meer bonussen uit dan andere sectoren. Maar dit terzijde. ‘Waarom treedt de raad van niet-uitvoerende bestuurders dan niet op?', zou je kunnen denken.
Bij AB InBev ontvangt elke niet-uitvoerende bestuurder voor zijn (ja, enkel mannen) werk in de raad van bestuur een jaarlijkse vaste vergoeding tussen 74.500 en 158.000 euro. Maar wat het bierbedrijf echt helemaal uniek maakt, is dat zij deze niet-uitvoerende bestuurders, naast de geciteerde vaste zitpenningen, ook een variabele vergoeding toekent. Vermits de hefboomwinst op de aandelenoptiepakketten afhankelijk is van de koers van het aandeel op de beurs, ligt het voor de hand dat de evolutie van deze beurskoers de bestuurders meer bezig houdt dan de evolutie van de personeelssterkte, de milieu-impact, de productveiligheid, kortom alle andere aspecten van de bedrijfswerking die de niet-uitvoerende bestuurders doorgaans zou moeten bezighouden. Althans daar mag je van uitgaan. En zeker van zij die zich het predicaat ‘niet-uitvoerende, onafhankelijke bestuurder' mogen aanmeten. De niet-uitvoerende bestuurders hebben er volgens het bedrijfsleven zelf (Codes) en volgens Europa absoluut geen recht op deze variabele vergoeding. Oordeel zelf. Al in de ‘Code Lippens' van 2004 staat te lezen dat "niet-uitvoerende bestuurders ontvangen noch prestatiegebonden remuneratie zoals bonussen of aandelengerelateerde incentiveprogramma's op lange termijn." Deze code is herbevestigd in 2009. Elke onderneming kan afstand doen van de uitvoering van de Code (soort ‘Joker-kaart'), dit door uit te leggen waarom ze dat doet (het ‘pas toe of leg uit'-principe). AB InBev motiveert dit elk jaar als volgt: " De raad van bestuur acht het zeer onwaarschijnlijk dat de toekenning van aandelenopties hun oordeel als leden van de raad zou kunnen beïnvloeden. De raad is bijgevolg van mening dat InBev's vergoedingsprincipes in overeenstemming zijn met de aanbevelingen van de Belgische Corporate Governance Code." Ik ben altijd zeer naiëf van uitgegaan dat er zoiets bestaat als ‘rechter en partij'. Hier beslist de raad van zichzelf dat ze door de vele honderdduizenden euro per persoon niet beïnvloed wordt. Straf. Nochtans zegt de onderneming zelf dat haar niet-uitvoerende bestuurders onafhankelijk zijn van het management en "vrij van elke zakelijke relatie die de uitoefening van hun onafhankelijk oordeel fundamenteel in de weg zou kunnen staan.". Ik noem leugenachtig. Vermits het grootste deel van de verloning van de raad van bestuur bestaat uit opties verbonden met de aandelenkoers, is er wel sprake van een zakelijke relatie. De Europese Commissie maakte op 30 april 2009 de aanbeveling C(2009) 3177, dat onder punt 4.4 heel uitdrukkelijk bepaalt: "De beloning van niet-uitvoerende bestuurders of commissarissen mag geen aandelenopties omvatten." Zonder ‘maar'-en en ‘tenzij'-en. Duidelijk. Nog een uitsmijtertje, omdat je er niet genoeg van krijgt: het Europees Parlement stemde op 7 juli 2010 een resolutie onder de hoofding ‘effectieve governance van de beloning', met daarin de benadrukking ‘dat de beloning van leden van het leidinggevend orgaan die geen uitvoerende functie bekleden, alleen uit een vaste betaling moet bestaan en geen prestatiegerelateerde of op aandelen gebaseerde betalingen moet omvatten'. De resolutie kreeg 594 stemmen voor, 27 tegen en 35 onthoudingen.... Kan het economisch overigens behoorlijk rechtse Europa duidelijker zijn? De raad van bestuur heeft momenteel 1.330.828 aandelenopties, en in april komen er nog minstens 150.000 bij. Een bestuurder die eind april op pensioen gaat, kan onmiddellijk zo'n 700.000 euro verder niet-belaste meerwaarde binnenhalen. Voor de grote vis van ruim 1.7 miljoen euro moet hij nog wachten tot eind april 2012. En dan ligt er nog wat lekkers te wachten. Er zijn slechts een handvol mensen bij AB InBev die echt hebben geprofiteerd van de economische crisis. Uitgerekend op de laagste koers van het aandeel kregen de bestuurders een hoop extra aandelenopties, om de verwatering van het aandeel van december 2008 te compenseren. Mag ik het volmondig eens zijn met prof. Paul De Grauwe, waarin hij zegt "De grootste vijanden van het kapitalisme zijn vandaag niet de vakbonden, maar CEO's zoals Carlos Brito van AB InBev"? Met zijn goedvinden wil ik er aan toevoegen "en sommige onafhankelijke bestuurders, die zich bij de ochtendlijke scheerbeurt voor de spiegel nauwelijks nog in de eigen ogen kunnen kijken". Bruno Tuybens |
